MAHİYETLERİ İİBARİYLE KUR’ÂN KISSALARI
1.
Tarihî kıssalar
Âdem ve iki oğlu, Nuh, Hûd, Sâlih, Lût, İbrahim, İsmail, İshak,
Ya‘kup, Yusuf, Şuayb, Musa, Davud, Süleyman, Eyyûb, Yûnus, Zekeriyyâ, Yahyâ ve
İsa gibi peygamberlerin kıssalarıdır. Bunlardan özellikle Yusuf, Âdem, Musa ve
İsa’ya ait olanlar geniş yer tutar. Bazı şahsiyetlerle hadiselere dair kıssalar
da bu kategoriye girer. Üzeyr, Lokman, Zülkarneyn, Firavun, Nemrut, Kārûn,
Ashâb-ı Kehf, Ashâbü’l-karye, Ashâbü’l-fîl, Ashâbü’l-uhdûd gibi.[1]
2.
Kur’an’ın nüzulü sırasında meydana gelen olaylar
Kur’an’da bu olaylar da kıssa biçiminde anlatılmıştır: İsrâ,
mi‘rac, hicret, Ahzâb, Bedir, Uhud, Hendek, Huneyn, Hamrâü’l-esed, Tebük
savaşları ve seferleri, Bey‘atür-Rıdvan ve Hudeybiye Antlaşması gibi.[2]
3.
Gaybî kıssalar
Bunlar yedi ayrı sûrede anlatılan Âdem’in yaratılışı kıssasıyla;
kıyamet sahneleri, âhiret, cennet, cehennem, buralara girecek olanların durumu
ve haberleri olup ibret için kıssa formunda anlatılmıştır.[3] Bu
ve benzeri unsurlar gayb bildirdiği için bu kıssalara gaybî kıssalar denmiştir.
Kıssalar uzun ve kısa olarak da iki gruba ayrılır. Uzun kıssalar
Kur’an’da geniş yer tutar. Bir sûreyi baştan sona kaplayan Yûsuf kıssasıyla
Nuh, Hûd, İbrahim, Musa ve İsa kıssaları gibi. Kısa olanlar ya başka yerde
uzunca anlatıldığı için kısa tutulmuştur -Musa kıssasının Tâhâ, Kasas ve A‘râf
sûrelerinde uzun, Nâziât’ta kısa olarak geçmesi gibi- veya Kur’an’ın indirilişi
sırasında meydana gelmesi sebebiyle mâlûm olduğundan bir ibret hatırlatması
kabilinden kısaca zikredilmiştir, fîl ve uhdûd kıssaları gibi. İbret için
ardarda zikredilen kıssalar da kısa formdadır. Fecr sûresinde Ad, Semûd ve
Firavun, Kamer sûresinde Nuh ve kavmi, Ad, Semûd, Lût ve Firavun kıssaları
böyledir.[4]
Yorumlar
Yorum Gönder